Od odpadu do zasobu — nauka, przemysł i społeczeństwo dla cyrkularnej przyszłości włókiennictwa

Rozpoczynamy interdyscyplinarny projekt poświęcony opracowaniu proekologicznych metod przetwarzania poprodukcyjnych i poużytkowych odpadów tekstylnych. Łączymy biotechnologię, materiałoznawstwo, ochronę środowiska, edukację i współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym, aby trudne do zagospodarowania tekstylia mogły ponownie stać się wartościowym surowcem.

Dlaczego podejmujemy to wyzwanie?

Rosnąca produkcja i krótki cykl życia tekstyliów prowadzą do powstawania ogromnych ilości odpadów. Odpady zmieszane, odpady tekstyliów powlekanych i funkcjonalizowanych są szczególnie trudne do przetworzenia, a tradycyjny recykling często obniża jakość odzyskanego surowca lub wymaga energochłonnych procesów. Potrzebne są rozwiązania selektywne, niskoemisyjne i możliwe do zastosowania w gospodarce o obiegu zamkniętym.

Co chcemy osiągnąć?

Głównym celem projektu jest opracowanie i zweryfikowanie biotechnologicznych metod biorecyklingu oraz biofunkcjonalizacji technicznych wyrobów włókienniczych. Mikroorganizmy, enzymy i specjalistyczne biopreparaty będą wykorzystywane do selektywnego rozkładu, separacji lub modyfikacji składników materiałowych. Pozwoli to badać możliwości odzysku surowców, ograniczenia ilości odpadów oraz nadawania odzyskanym materiałom nowych właściwości użytkowych.

Od badań do praktyki

Projekt obejmuje sześć wzajemnie powiązanych zadań:

• upowszechnianie wiedzy, analizę ryzyka, opracowanie dobrych praktyk, strategii oraz studium wykonalności;
• identyfikację i charakterystykę co najmniej 30 grup odpadów tekstylnych do przetwarzania na drodze biorecyklingu lub/i biofunkcjonalizacji;
• badania w zakresie doboru biopreparatów i procedur biorecyklingu oraz biofunkcjonalizacji;
• opracowanie i uruchomienie platformy świadomościowej integrującej wyniki projektu i materiały edukacyjne;
• weryfikację właściwości przetworzonych materiałów oraz wybór najbardziej efektywnych wariantów materiał–biopreparat;
• ocenę środowiskową i wdrożeniową z wykorzystaniem analiz LCA, COTS i MCA.

Projekt realizowany we współpracy

W działania włączą się przedstawiciele przemysłu, samorządu i organizacji branżowych, w tym Urząd Miasta Łodzi, Stowarzyszenie Włókienników Polskich, Związek Pracodawców Przemysłu Odzieżowego i Tekstylnego oraz przedsiębiorstwa MIRANDA, LUBAWA S.A., PSO MASKPOL S.A., ARLEN S.A. i Andropol. Komitet Interesariuszy będzie wspierał ocenę użyteczności rezultatów, planowanie ich upowszechniania oraz dopasowanie rozwiązań do potrzeb odbiorców.

Nauka dostępna dla młodego pokolenia

Ważną częścią projektu będzie edukacja. Powstaną programy edukacyjne dla szkół podstawowych i średnich, foldery komiksowe, karty pracy, scenariusze lekcji i warsztatów oraz materiały do wykorzystania podczas co najmniej sześciu wizyt studyjnych. Uczniowie poznają cykl życia tekstyliów, zasady gospodarki o obiegu zamkniętym oraz rolę biotechnologii w rozwiązywaniu problemów środowiskowych.

Jakich efektów oczekujemy?

• nowej wiedzy i wytycznych dotyczących biorecyklingu i biofunkcjonalizacji odpadów tekstyliów technicznych;
• zweryfikowanych układów: materiał odpadowy – biopreparat, gwarantujących efektywny proces biorecyklingu i biofunkcjonalizacji;
• ograniczenia presji środowiskowej związanej ze składowaniem i spalaniem odpadów tekstyliów technicznych;
• narzędzi wspierających wdrażanie, edukację oraz transfer wiedzy do gospodarki i społeczeństwa;
• publikacji naukowych i zgłoszeń praw własności przemysłowej.

Bądźcie z nami

Rozpoczęcie projektu otwiera drogę do połączenia badań naukowych z praktyką, edukacją i dialogiem społecznym. O postępach prac, wydarzeniach, wynikach badań i nowych materiałach będziemy informować w kolejnych newsletterach, na stronie projektu, w mediach społecznościowych oraz za pośrednictwem Partnerów.

Wspólnie chcemy pokazać, że tekstylia po użytkowaniu nie muszą być odpadem. Dzięki wiedzy, odpowiedzialnej współpracy i biotechnologii mogą rozpocząć drugie życie.

Projekt dla nauki, środowiska, innowacyjnego przemysłu i świadomego społeczeństwa.

	Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach Programu „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa”
	Praca naukowa finansowana ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Nauka dla Rozwoju Społeczeństwa” nr projektu NdRS/SN/0091/2025/01 kwota finansowania projektu 1 999 956,20 zł; całkowita wartość projektu 1 999 956,20 zł